ABC van diamant van de provincie Antwerpen diamantstad
De Provincie Antwerpen publiceert op de website www.provant.be een interessant abc over diamant dat bewijst dat Antwerpen de diamantstad bij uitstek is en blijft.
Antwerpen diamantstad
Al sinds de 16de eeuw is de scheldestad Antwerpen het wereldcentrum voor diamant, een rol die het afsnoepte van Brugge na de verzanding van de natuurlijke havengeul ‘Het Zwin’. Betere wegverbindingen met Nederland en Duitsland, de verbreding van de Schelde en een open politiek klimaat overtuigden handelaars en reizigers om zich in de 16de eeuw in Antwerpen te vestigen. Jammer genoeg volgt er tijdens de Spaanse bezetting al vlug een terugval in het voordeel van Amsterdam.
Pas in de 19de eeuw, door de toevloed aan diamanten dankzij de ontdekking van de Zuid-Afrikaanse diamantmijnen (1866), wordt de diamanthandel in Antwerpen nieuw leven ingeblazen. In een mum van tijd draaien de slijperijen en fabrieken weer op volle toeren en worden de eerste diamantbeurzen opgericht.
Vandaag de dag heeft deAntwerpse diamantsector een jaarlijkse omzet van 29 miljard dollar. Dat is acht procent van de totale Belgische export. De sector stelt enkele duizenden mensen direct of indirect tewerk.
Beurs voor diamant
Antwerpen telt als enige diamantstad vier diamantbeurzen. Het zijn streng beveiligde gebouwen die alleen toegankelijk zijn voor leden en waar kopers en verkopers elkaar ontmoeten. Diamanten worden er getoond en onder de loep genomen om de prijs te bepalen. Om die waardebepaling zo goed mogelijk te laten verlopen, heeft een diamantbeurs alleen ramen aan de noordkant, zodat de lichtinval de hele dag gelijk blijft.
De Diamantclub van Antwerpen opent zijn deuren in 1886 en is de allereerste diamantbeurs waar leden hun zaken veilig kunnen afhandelen. In 1904 komt er een tweede diamantbeurs bij, de Beurs voor Diamanthandel, gevolgd door de Vrije Diamanthandel in 1911. In 1930 volgt de Antwerpse Diamantkring.
De vier C’s
Met de 4 C’s, Carat – Colour – Clarity – Cut, kun je de kwaliteit en de waarde van een geslepen diamant bepalen.
• Carat of karaat duidt op het gewicht van de steen, uitgedrukt in karaat.
• Colour staat voor de kleur van de diamant.
• Clarity staat voor de zuiverheid van diamant. Sommige diamanten vertonen inwendige onzuiverheden zoals insluitsels of uitwendige onzuiverheden, bijvoorbeeld krassen. Een loepzuivere diamant is een steen waaraan men geen onzuiverheden kan zien onder een loep die 10 maal vergroot.
• Cut betreft de kwaliteit van de slijpvorm en het slijpen. Ideale verhoudingen en de graad van afwerking vormen belangrijke toetsstenen. Het label ‘Cut in Antwerp’ staat voor een perfect geslepen steen.
De Beers
De Beers Consolidated Mines Ltd. is het grootste diamantconcern ter wereld: het brengt ongeveer vijftig procent van de wereldproductie op de markt. De Beers dankt zijn naam aan de gebroeders De Beers, arme Zuid-Afrikaanse boeren … tot er in 1869 diamant op hun eigendom werd ontdekt. Ze verkochten hun grond en hebben daarna nooit meer iets met diamanten te maken gehad. Hun familienaam wordt wel nog altijd gelinkt aan diamanten dankzij Cecil Rhodes. Deze Engelsman kwam in 1870 als 17-jarige in Zuid-Afrika aan, toen daar net de eerste diamantmijnen waren ontdekt. Hij kocht alle diamantmijnen één voor één op en richtte in 1888 de firma De Beers Consolidated Mines op.
De Beers centraliseert en controleert sinds jaren 50 procent van de werelddiamanthandel. De overige 50 procent wordt op de markt gebracht door producerende landen, kleine mijnen of individuele ontginners. Dit verzekert een geregelde markt met stabiele prijzen.
Edelsteen
Edelstenen zijn stenen die omwille van hun kleur, glans, zeldzaamheid en hardheid in een sieraad kunnen gebruikt worden. Diamant, robijn, smaragd en saffier zijn edelstenen.
Fancy coloured diamonds
Fancy coloured diamonds zijn diamanten die afwijken van het ‘witte’ diamantengamma, dat varieert tussen vrijwel kleurloos en uitgesproken geel. Fancy coloured diamonds zijn van nature rood, blauw of groen. Sommige gekleurde diamanten krijgen de laatste tijd een hogere marktwaarde omdat ze zeldzamer zijn dan de kleurloze en de vraag naar felgekleurde diamanten stijgt. Vooral mooie rode, goudgele en diepbruine diamanten zijn duur omdat die heel zeldzaam zijn.
Ten slotte bestaan er ook treated coloured diamonds. De kleur van deze stenen wordt kunstmatig opgewekt door bestraling. Ze zijn goedkoper dan fancy coloured diamonds, en zo toegankelijker voor een groot publiek. De verkoper moet wel altijd de behandeling vermelden.
Geslepen (diamant)
Een geslepen diamant is een kunstwerk op zich. Het slijpen is de laatste stap in de diamantbewerking en geeft de diamant zijn uiteindelijke vorm en schittering.
Slijpen is het aanbrengen van kleine vlakken of facetten op de diamant en gebeurt in twee fases.
In de eerste fase worden op het bovenste deel (de kroon) en de onderkant (het paviljoen) van de diamant telkens 4 facetten geslepen.Op die manier ontstaat het kruiswerk.
In een tweede fase wordt er ‘gebriljanteerd’. Dit is het nauwkeurig slijpen van de andere facetten op de ribben van het kruiswerk. Elk facet moet onder de juiste hoek geslepen worden om een diamant zijn schittering mee te geven. Een slijper gebruikt hiervoor een horizontale draaischijf, behandeld met olie en diamantpoeder. Dankzij een speciale tang met verstelbare doppen wordt een diamant onder steeds weer andere hoeken op de draaischijf geplaatst en ontstaat de definitieve slijpvorm bijv. een briljant, een diamant in ronde vorm, geslepen in 57 facetten.
Hoge Raad voor Diamant
De Hoge Raad voor Diamant (HRD) is het overkoepelende orgaan van de Belgische diamantnijverheid en – handel. De organisatie bestaat sinds 1973 en verenigt de verschillende beroepsverenigingen, vakbonden, federaties en diamantbeurzen. Tot haar voornaamste activiteiten behoren:
• certificaten voor geslepen diamanten uitgeven
• cursussen edelsteenkunde en diamant organiseren, via het Gemmologisch Instituut
• de belangen van de Belgische diamantsector behartigen
• nieuwe technieken om diamant te controleren en te bewerken onderzoeken,via het WTOCD (het wetenschappelijk onderzoekscentrum voor nieuwe technologie in diamantbewerking)
• de in – en uitvoer van diamant regelen, via het Diamond Office
• Antwerpen als diamantcentrum promoten via regelmatige tentoonstellingen in zoals de HRD Awards
India
De eerste diamanten werden zo’n 2000 jaar geleden ontdekt in India. Alleen Indische heersers droegen diamant als talisman. Ze geloofden zo onoverwinnelijk te zijn. Een veldslag was pas afgelopen op het moment dat de verliezer zijn diamant aan de winnaar overhandigde.
Het woord diamant is afgeleid van het Griekse adamas, dat onbedwingbaar en onoverwinnelijk betekent. Ook in het Westen wordt diamant als een symbool van vorstelijke macht gezien. Ook vandaag de dag is diamant nog altijd verbonden met macht, rijkdom en schoonheid. Maar ook eeuwige liefde en trouw liggen nog altijd in ‘het steentje’ vervat. Denk maar aan verlovingsringen!
In India werden ook beroemde diamanten zoals de Koh-I-Noor en de Regent gevonden. De Koh-I-Noor of berg-des-lichts wordt zelfs de oudste van alle beroemde diamanten genoemd en zou langs de oevers van de Ganges in India zijn gevonden. Hij kwam na 500 jaar bloed en strijd in 1877 in het bezit van de Engelse Koningin Victoria, die ook keizerin van India was en behoort tot op de dag van vandaag tot de Britse kroonjuwelen. Je kunt een kopie ervan bewonderen in het Diamantmuseum te Antwerpen.
Over de Regent doen de sterkste verhalen de ronde. Zeker is dat ene gouverneur Pitt de steen van een Indische handelaar kocht en Pitts zoon hem naar Londen bracht, waar hij is geslepen (140,5 karaat). De Regent schitterde in de kroon van Lodewijk XV, maar werd tijdens de Franse Revolutie gestolen en gelukkig weer teruggevonden. Napoleon gaf de steen zelfs in onderpand om zijn soldaten te kunnen betalen. Momenteel rust de Regent in het Louvre in Parijs.
Karaat (Carat)
Het gewicht van diamant druk je uit in karaat of carat, afgekort ct.
Het woord karaat komt van het Griekse keration, de naam voor de peulvrucht van de Johannesbroodboom. De pitjes van die vrucht wegen ongeveer 0,2 gram en werden al in het Byzantijnse rijk gebruikt als gewichtseenheid voor parels en edelstenen.
In 1911 voerde men het metrieke karaat van exact 0,2 gram in, onderverdeeld in 100 punten. 1 punt is dus 0,002 gram. In de praktijk duid je het gewicht van diamant met minimaal 2 decimalen aan, bijvoorbeeld 1,24 karaat.
Met karaat duid je ook het gehalte aan edelmetalen aan, zoals de hoeveelheid goud in legeringen. Een karaat is hier een 24ste deel zuiver edelmetaal. 24 karaat is zuiver goud, 12 karaat 50 procent zuiver goud, enzovoort.
Loepzuiver (loupe-clean)
Een loepzuivere diamantsteen vertoont zelfs onder een loep die 10 keer vergroot geen insluitsels of inkervingen (onzuiverheden). Diamantbewerkers en handelaars hebben altijd een loep op zak om een diamant ‘onder de loep te nemen’.
De zuiverheid van een diamant verwijst ook naar een van de vier C’s: de C van clarity.
Markies
Een markies is meer dan een edelman. In het diamantjargon wijst markies op een bepaalde slijpvorm: een fantasievorm van twee bogen die elkaar in twee punten raken. Ook een briljant is een slijpvorm en heeft 57 facetten. De soortnaam die een diamant meekrijgt (markies, briljant, peer, baguette, hart ….), hangt dus af van de wijze waarop hij is bewerkt en geslepen.
New York
Christie’s is een veilinghuis in New York dat regelmatig grootse diamant– en juwelenveilingen houdt. Zo organiseerde Christie’s op 19 oktober 2005 in het New Yorkse Rockefeller Center de juwelenveiling ‘Magnificent Jewels’. Niet minder dan 400 items werden er geveild, goed voor een geschatte waarde van 25.000 tot 2.500.000 dollar. Er gingen zeldzame gekleurde diamanten onder de hamer, getekende juwelen en een selectie van oude emeralds. Het belangrijkste stuk uit de selectie was een roze peervormige diamant van 25,02 ct – een ‘fancy pink’ genaamd de Rose of Dubai, die verkocht werd voor meer dan 6 miljoen dollar, of 240.000 dollar per karaat.
Onzuiver
Sommige diamanten vertonen inwendige onzuiverheden zoals insluitsels, of uitwendige onzuiverheden zoals krassen. Het gaat om piepkleine krasjes en barstjes of kristallen van een ander gesteente, die soms met het blote oog te zien zijn. Hoe onzuiverder de diamant, hoe minder waarde hij heeft.
Partijbriefje
Een speciaal gevouwen papiertje waarin je diamantstenen stopt die bestemd zijn voor bewerking. Ook een klein lot diamanten dat een makelaar aan een mogelijke koper toont, kun je in een partijbriefje verpakken.
Kwarts
De Oostenrijker Friedrich Mohs ontwierp in 1822 een hardheidsschaal om mineralen beter te identificeren. Hij klasseert de tien mineralen, waaronder kwarts, dat een hardheid heeft van 3,5 op de schaal van Mohs. Diamant heeft hardheid tien en is daarmee het hardste materiaal dat er bestaat. Hoe harder de mineralen, hoe hoger het nummer. De mineralen met een hoger nummer kunnen de lagere bekrassen. Diamant bekrast elk ander materiaal, maar geen enkel ander materiaal kan diamant bekrassen.
Ruwe diamant
De jaarlijkse productie van ruwe diamant bedraagt wereldwijd ongeveer 125 miljoen karaat diamant. Een karaat is 0,2 gram, dus het gaat hier om ongeveer 23.000 kilo diamant per jaar.
Niet elke ruwe diamant is geschikt om een siersteen van te maken. Ongeveer de helft van de diamanten worden geslepen. De rest wordt gebruikt in de industrie als industriediamant. Vandaag komen veruit de meeste diamanten uit Australië (40 miljoen karaat), gevolgd door Botswana (31 miljoen karaat) en Kongo (15 miljoen karaat).
Snijden en slijpen
Een diamant krijgt zijn ronde vorm door het snijden. Om een diamant te ’snijden’ worden twee diamanten tegen elkaar gewreven. Eén diamant zit vast in de kop van een snijmachine en draait rond aan een hoge snelheid. De andere zit vast op een snijstok en wordt tegen de eerste diamant gewreven. De diamantsnijder verkrijgt een perfecte ronde vorm door alleen op zijn ogen te vertrouwen.
Tegenwoordig gebeurt hetzelfde werk met de hulp van stroboscopisch licht. Dit licht geeft de indruk dat de diamant stilstaat, zodat het snijden kan gebeuren zonder de snijmachine te moeten stilleggen. De slijper moet de steen zo slijpen dat het licht langs de bovenzijde van de steen binnenkomt en vervolgens binnenin weerkaatst om dan via de bovenzijde te worden teruggekaatst. Daarom wordt de steen bij het slijpen voorzien van vlakken, de zogenaamde facetten.
Tavernier, Jean-Baptiste
Jean-Baptiste Tavernier (1605 – 1689), de zoon van een Antwerps graveur, reisde in de 17de eeuw verschillende keren naar Perzië en India. In zijn reisverslagen beschrijft hij de ontginningsmethodes van diamant en vertelt hij over de grote stenen uit de schatkamers van de Indische vorsten.
Hij kwam met heel wat prachtexemplaren terug, die hij verkocht aan koningen, zoals Lodewijk XIV van Frankrijk, beter bekend als de Zonnekoning. Hij bracht enkele van de allerberoemdste diamanten mee uit India, zoals de Koh-I-Noor en de Blue Hope.
Tolkowski, Marcel en Gabi
Marcel Tolkowski berekende in 1914 in Antwerpen de ideale proporties van de slijpvorm briljant: een briljant met een paviljoenhoek van 41°.
Zijn nazaat Gabi Tolkowski, een wereldwijd gerespecteerd slijper, werkte aan enkele beroemde diamanten, zoals de Centenary, en heeft zelf een nieuwe reeks slijpvormen voor kleurdiamanten op punt gesteld.
Uitbranden
In een slijperij telt elke karaat. Op het eind van de dag verzamelen werknemers het stof en branden het in een speciale ijzeren lepel uit. Op deze manier vinden slijpers hun verloren stenen terug.
Vlaams hart
Vlaamse hartjes komen voort uit de uitgesproken devotie van het Vlaamse volk voor de Madonna. De belangrijkste diamant in het hart van het juweel symboliseert het hart van Maria. Variaties met trofee én kroon zijn zeldzamer. Een trofee kan een pijlenkoker zijn, een brandende toorts, een boog of een twijg. De trofee verwijst naar de attributen van de liefdesgod Cupido en symboliseert de overwinning van de liefde. De kroon is letterlijk een bekroning, een onderscheidingsteken.
Vlaamse hartjes behoren tot de meest verspreide Vlaamse juwelen. In vele familiale juwelendozen tref je er aan. Op het eind van de 18de en het begin van de 19de eeuw schonken kinderen traditioneel een Vlaams hart aan hun moeder, op haar verjaardag of op moederdag. Vanuit Antwerpen verspreidde deze traditie zich over de zuidelijke Nederlanden.
WTOCD
Antwerpen is het wereldcentrum voor diamant, onder meer omdat vakmanschap er gecombineerd wordt met moderne technologie. Die technologie ontwikkelt men in lokale onderzoekscentra zoals het WTOCD in Lier bij Antwerpen.
Het WTOCD of Wetenschappelijk en Technisch Onderzoekscentrum voor Diamant, is een departement van de Hoge Raad voor Diamant in Antwerpen. Het is een onderzoekscentrum voor nieuwe technologie in diamantbewerking. Het ontwikkelde en produceerde onder meer de Merlin, een hoogtechnologische laser die in één cyclus de diamant kan scannen, zagen en snijden. Die laser kan ook nagaan welke slijpvorm het meeste rendement oplevert bij de gescande steen, en de resultaten afdrukken.
X-ray
In de mijnen wordt diamant gescheiden van andere mineralen. Eén ton delfstof levert immers maximaal één karaat diamant op. Wetenschappers introduceerden in het eindstadium van dit essentiële selectieproces een nieuwe techniek op basis van de lichtgevende eigenschap van diamant. Een mengsel van delfstoffen loopt over een transportband en wordt onderworpen aan röntgenstralen. Door de X-straal lichten de diamanten op. Dit licht prikkelt een foto-elektrische cel die een luchtstroom aanstuurt. De diamanten worden letterlijk uit de andere mineralen weggeschoten.
YAG
Er bestaat diamant en imitatiediamant. Gezien de grote waarde van diamanten is dit niet verwonderlijk. Al in 1447 stuurde de stad Antwerpen een waarschuwing uit voor ‘valse gesteenten’. YAG (Ytrium-Aluminium-Garnet) is een van de eerste, moeilijker te ontmaskeren diamantimitaties uit de jaren 70 van de twintigste eeuw.
Zichthouder/Supplier of Choice
Het zichthouderschap/de Supplier of Choice-strategie verwijst naar de marketingformule van de Diamond Trading Company (DTC), de verkoopsarm van de Zuid-Afrikaanse diamantgroep De Beers. Deze formule werd bedacht om meer aandacht te kunnen besteden aan de promotie en de branding (het gebruik van de merknaam) van de eigen diamant.
Van zichthouders/ suppliers of choice die door De Beers exclusief bevoorraad worden met ruwe diamant, wordt verwacht dat ze meer marketinginspanningen leveren. Om de wereldwijde consumptie van diamanten aan te zwengelen, startte De Beers een aantal jaar geleden met het Franse luxeconcern LVMH (Moet – Hennessy – Louis Vuitton) een keten van eigen diamantwinkels.
Bron: www.provant.be
© copyright 2009 provincie Antwerpen
