De diamanten halssnoeraffaire

een replica van het bewuste halssnoer

De diamanten-halssnoeraffaire (Frans: affaire du collier de la reine) is een schandaal dat speelde in de jaren ’80 van de 18e eeuw aan het Franse hof. Historisch is de gebeurtenis van belang, omdat het een van de (indirecte) aanleidingen was voor de Franse Revolutie.

Het halssnoer

De Parijse juweliers Böhmer en Bassenge hadden jarenlang diamanten verzameld voor een collier dat zij hoopten te verkopen aan de maîtresse van koning Lodewijk XV, Madame du Barry. Na zijn dood in 1774 boden zij het aan Lodewijk XVI aan als geschenk voor zijn vrouw Marie Antoinette. Vanwege de hoge prijs van 1,6 miljoen livres (en omdat het eerder aan de maîtresse was aangeboden) weigerde Marie Antoinette echter. Zij zou daarbij gezegd hebben dat het geld beter besteed kon worden aan het uitrusten van een marineschip. Hierna probeerden de juweliers het collier te verkopen in het buitenland, in het bijzonder aan de sultan van Turkije, wat uiteindelijk ook niet lukte.
Na de geboorte van de dauphin Lodewijk Jozef in 1781 boden zij het wederom aan Marie Antoinette aan en opnieuw weigerde zij.
De Rohan wordt misleid door De la Motte-Valois
Kardinaal Lodewijk René Eduard de Rohan, bisschop van Straatsburg en voormalig ambassadeur te Wenen, probeerde in die tijd in de gunst te komen van de koningin, om zich zo op te werken tot eerste minister. Zij moest niets van hem hebben, omdat hij zich tijdens zijn ambassadeurschap negatief zou hebben uitgelaten tegenover de Oostenrijkse keizerin Maria Theresia, de moeder van de vorstin.
Het ongenoegen van de koningin en de ambities van de kardinaal werden ontdekt door Jeanne gravin de la Motte-Valois (geboren Jeanne de Saint-Remy de Valois). Zij was een afstammeling van een onwettig kind van koning Hendrik II. In 1784 liet zij zich in contact brengen met De Rohan en vertelde hem dat zij de koningin had ontmoet en een gunstelinge van haar was.
Hierop besloot de kardinaal haar te gebruiken. De la Motte-Valois bood aan een goed woordje te doen bij de vorstin in ruil voor geld. Dit was het begin van een briefwisseling tussen de Rohan en (naar hij meende) de koningin. De brieven werden altijd ondertekend met “Marie Antoinette de France”, maar De Rohan wist niet dat de echte koningin haar brieven signeerde met slechts “Marie Antoinette”.
De toon van de brieven werd steeds vriendelijker en de kardinaal verstoutte zich daardoor om bij de gravin te vragen of zij een ontmoeting kon regelen met de koningin. Deze geheime ontmoeting vond ’s nachts plaats in augustus 1784, in de tuinen van Kasteel van Versailles. De La Motte had hiervoor de hulp ingeroepen van een jonge toneelspeelster die enigszins gelijkenis vertoonde met de koningin. Deze zei bij hun enige rendez-vous tegen De Rohan dat ze als koningin bereid was alle geschillen uit het verleden met hem te vergeten.
De la Motte steelt het halssnoer
Met geld dat gravin de la Motte-Valois van de kardinaal had gekregen, kon zij zich in de hogere regionen van Parijs begeven. Ze overtuigde ook velen dat zij inderdaad een gunstelinge van de koningin was. Dit kwam ook de juweliers Böhmer en Bessange ter ore. Zij vroegen haar te bemiddelen bij de koningin om alsnog het halssnoer te kopen, waarmee ze instemde.
Op 21 januari 1785 maakte de gravin bekend dat de koningin inderdaad het collier wilde kopen, maar dit discreet door een tussenpersoon wilde laten doen. Hierop begon De Rohan onderhandelingen met de juweliers en wist hen ervan te overtuigen – de volmacht van de ‘koningin’ hebbende – dat het bedrag in termijnen betaald zou worden, op voorwaarde dat het halssnoer vóór de eerste termijn overhandigd zou worden. Hij ging ermee naar het huis van de gravin, waar een ‘gezant van de koningin’ klaar stond om het sieraad in ontvangst te nemen en aan de koningin te overhandigen. In werkelijkheid was dit echter de echtgenoot van de gravin, graaf de la Motte-Valois. Hij verdween met het sieraad en snel daarna begon hij de stenen (ver onder de werkelijke waarde) te verkopen in (o.a.) Londen.
Toen de eerste betalingstermijn verstreek en De Rohan niet aan zijn verplichtingen kon voldoen, wendde Böhmer zich tot Marie Antoinette. Deze antwoordde dat zij het collier niet had noch het ooit besteld had. Daarop werd haar en de koning het gehele verhaal uit de doeken gedaan. In augustus 1785 werden zowel de kardinaal als de gravin vlak na elkaar gearresteerd, beiden hadden hun onderlinge correspondentie nog voordien kunnen vernietigen.
Het proces
Een dergelijke netelige affaire die de koningin en een kardinaal in opspraak bracht zou normaal gezien in stilte geregeld worden, maar in haar naïviteit eiste de verongelijkte koningin dat de indelicate kardinaal openbaar berecht zou worden. Het proces werd door het publiek gevolgd en de publieke opinie, opgeruid door pamfletten, keerde zich tegen de koningin. In het daaropvolgende proces, door het Parlement van Parijs op 31 mei 1786, werd de kardinaal vrijgesproken maar wel verbannen naar zijn abdij van Chaise-Dieu. Gravin de la Motte-Valois werd veroordeeld tot zweepslagen, brandmerken en levenslange gevangenisstraf.
Algemeen wordt aangenomen dat Marie Antoinette in dit verhaal nauwelijks blaam treft en dat De Rohan een naïef, maar onschuldig slachtoffer van De la Motte is geweest. Marie Antoinette was echter al, met name door haar Oostenrijkse afkomst en spilzieke leefwijze, (te) zeer ongeliefd in de straten van Parijs. Door het sensationele proces werd algemeen aangenomen dat ze De la Motte-Valois had gebruikt om wraak te nemen op de kardinaal. Het schandaal bracht dan ook het aanzien van de monarchie ernstige schade toe. Het was daardoor mede van betekenis voor de (antimonarchistische) stemming die het het Franse volk in 1789 rijp zou maken voor de Revolutie.

bron: wikipedia

Tekst: © auteur Stefaan Van Laere, uitgever uitgeverij Partizaan

 

Over de auteur

 

Stefaan Van Laere is auteur-journalist-uitgever sinds 1988. Hij schreef meer dan 80 fictie-en non-fictie boeken voor jeugd en volwassenen voor diverse uitgeverijen in België en Nederland. Zijn in 2014 opgerichte uitgeverij Partizaan, gebaseerd in Gent, publiceert niet alleen eigen werk maar ook een uitgelezen, eigenzinnige selectie fictie-en non-fictie werk van andere auteurs uit binnen- en buitenland. De auteur schrijft regelmatig bijdragen investeren en beleggen in goud, zilver, juwelen en sieraden en andere beleggingsvormen.

 

De kwaliteit van diamanten

Er zijn in de wereld een aantal laboratoria waar de kwaliteit van diamanten wordt bepaald. Hiertoe behoort ook het Nederlands Edelsteen Laboratorium in Leiden. Het bepalen van de kwaliteit is van belang bij de vaststelling van de waarde van een diamant. Voor dit artikel gingen we te rade bij de gezaghebbende site science.naturalis.nl.

Kwaliteitsbepaling

De waarde van diamant is afhankelijk van vier factoren, in het Engels de “4C’s” genoemd:
• colour (kleur)
• clarity (zuiverheid)
• cut (slijpsel)
• carat weight (het gewicht in karaat)
Voor het bepalen van de kleur wordt gebruik gemaakt van een serie vergelijkingsstenen (“master-stones”) die in elk laboratorium aanwezig is en samengesteld door deskundigen in gezamelijk overleg. In het algemeen geldt dat hoe witter een diamant is hoe groter de waarde. De zuiverheid wordt vastgesteld met een loep die tienmaal vergroot. Men spreekt van loepzuiver als door een behoorlijk vakman onder goede lichtomstandigheden, in een steen geen insluitsels zijn te ontdekken. Ziet hij met veel moeite wel iets dan spreekt men van vvs (very very small) of vs (very small), is het snel te zien dan gebruikt men de term si (small inclusions). Als insluitsels met het blote oog te zien zijn dan wordt van piqué gesproken. Het slijpsel wordt vergeleken met een theoretisch ideale briljantvorm in een proportiescoop. Nagegaan wordt of de verhoudingen binnen een bepaalde tolerantie vallen, dit geldt ook voor de hoeken. Van veel belang is hierbij of het geheel wel symmetrisch is en of de facetranden elkaar wel in één punt ontmoeten. Het gewicht is zeer eenvoudig nauwkeurig vast te stellen met electronische karaatbalansen. In het algemeen weegt men tot in de derde decimaal. Op rapporten worden slechts twee decimalen vermeld. Het gradueren van diamant is een onmisbare techniek geworden omdat de waarde van de steen geheel afhankelijk is van de resultaten van het onderzoek. Een voorwaarde is wel dat de steen niet gezet is. Juist bij zeer goede kwaliteitsstenen kunnen enorme waardeverschillen optreden als niet op de juiste wijze is gewerkt. Over de kleur en de zuiverheid zijn internationale afspraken gemaakt.

Oorsprong van een “fantasie” kleur

Diamanten hebben in het algemeen een lichtgele tint of zijn kleurloos (wit). Toch kan een diamant ook een heel sprekende kleur hebben, zoals knalgeel (“kanarie”geel), roze, groen, blauw en in een enkel geval zelfs rood. Diamanten met deze kleuren zijn erg zeldzaam en dus ook heel kostbaar. Nu is men in staat lichtgele diamanten te bestralen en te verhitten, zodanig dat de diamant een gewenste fantasiekleur krijgt. Het spreekt vanzelf dat deze in een laboratorium gekleurde diamanten veel meer voorkomen (en minder waard zijn) dan de in de natuur gekleurde diamanten. In het Nederlands Edelsteen Laboratorium kan bepaald worden of een diamant daadwerkelijk een natuurlijke kleur heeft, of dat de kleur pas later aangebracht is.

Kleurenschaal

CIBJO* GIA**
fijnste wit+ D
fijnste wit E
fijn wit+ F
fijn wit G
wit H
licht getint wit I
J
getint wit K
L
getinte kleur M, N, …Z
fantasie kleur
* CIBJO = Confederation Internationale de la Bijouterie, Joaillerie, Orfevrerie, Des Diamants Perles et Pierres (World Jewellery Confederation).
** GIA = Gemological Institute of America

Zuiverheidsschaal

De zuiverheid van een diamant moet worden bepaald door een geoefend vakman, bij een tienvoudige vergroting in normaal licht door middel van een achromatische, aplanatische loep. Ze wordt als volgt beschreven.
Loepzuiver (LZ): Bij beoordeling wordt de diamant met inachtneming van de hierboven genoemde voorschriften volkomen doorzichtig en vrij van insluitsels bevonden.
VVS
(vvs 1, vvs 2) Zeer, zeer klein(e) insluitsel(s), met een 10x vergrotende loep slechts zeer moeilijk waarneembaar.
VS
(vs 1, vs 2) Zeer klein(e) insluitsel(s) met een 10x vergrotende loep moeilijk waarneembaar.
SI Klein(e) insluitsel(s), gemakkelijk te herkennen bij een 10x vergrotende loep, doch met het blote oog door de bovenzijde onzichtbaar.
P I
(Piqué I) Onmiddelijk zichtba(a)r(e) insluitsel(s) met een 10x vergrotende loep, moeilijk te zien met het blote oog door de bovenzijde, dat (die) de schittering van de diamant niet noemenswaardig beïnvloed(t)(en).
P II
(Piqué II) Gro(o)t(e) en/of talrijke insluitsel(s) gemakkelijk zichtbaar met het blote oog door de bovenzijde en dat (die) de schittering van de diamant in geringe mate beïnvloed(t)(en).
P III
(Piqué III) Gro(o)t(e) en/of talrijke insluitsel(s) zeer gemakkelijk zichtbaar met het blote oog door de bovenzijde en dat (die) bovendien de schittering van de diamant duidelijk beïnvloed(t)(en).
Termen als “zuiver”, “oogzuiver”, “handelszuiver” of andere misleidende uitdrukkingen of definities mogen niet worden gebruikt.

Bron: science.naturalis.nl

Fonkeling van sterren en diamanten op de memorial Ivo Van Damme

Vanavond vindt in het Koning Boudewijnstadium in Brussel de memorial Ivo Van Damme plaats, de klassieke afsluiting van het atletiekseizoen. Het wordt opnieuw een heuglijke avond met deelname van al die vedetten zoals uiteraard een Usain Bolt, zijn landgenoot Blake en noem maar op. Klassiek worden ook de prijzen uitgedeeld waaronder naast geld ook echte diamanten voor de besten. Het heet dan ook niets voor niets de Diamond league.

Bolt heeft een persconferentie gegeven naar aanleiding van de Belgacom Memorial Van Damme. Hij wil in Brussel nog één keer schitteren om daarna te genieten van wat welverdiende rust.
“Gisteren zat ik op mijn hotelkamer en dacht: wat moet ik met die wedstrijd van vrijdag? Het hoofd is leeg en het lichaam moe. Op 3 juli zijn we in Londen geland en sindsdien zitten we constant in Europa. Straks kan ik eindelijk naar huis. Eerst vieren in Jamaica en daarna vakantie in Australië. Lekker niksen aan het strand. Ik snak ernaar. Misschien ga ik wel zonnen…” Usain Bolt klonk niet meteen wild enthousiast aan het begin van zijn persconferentie aan de vooravond van de Belgacom Memorial Van Damme.
Later opperde hij weer strijdlustig. “Dit is de laatste wedstrijd van een slopend seizoen. Ik wil en moet knallen op die snelle piste. Na die 100 meter zit mijn misschien wel succesvolste seizoen ooit er op. Daarna kan ik me uitleven achter de draaitafels tijdens de eveneens uitverkochte Jamacain Afterparty in de Heizelpaleizen. Dan zal ik zeker aan mijn manager vragen om een fles champagne te kraken.”
“Wat wil je? Dit is misschien Bolts 175ste persconferentie van het jaar waarin hij vaak dezelfde vragen voorgeschoteld krijgt en toch lacht hij nog altijd,” merkte organisator Wilfried Meert fijntjes op. “Je moet hem niet te letterlijk nemen. Zijn coach Glen Mills heeft me verzekerd dat de groep op scherp staat. Yohan Blake is uit op een sterke tijd. Die koestert de mooie herinneringen aan de 200 meter van vorig jaar in Brussel maar ook Bolt wil het seizoen met iets zeer moois afsluiten. Vergeet niet dat als Bolt morgen wint, hij dan voor de allereerste keer op het eindpodium van de Golden League zal staan. Zoiets laat zelfs een levende legende als Bolt niet onberoerd.”
Meer dan over de 100 meter van morgenavond had Bolt het over het bijna voorbije seizoen en vooral over nieuwe uitdagingen voor de toekomst. “Na de dubbele nederlaag tegen Yohan op de Jamaicaanse trials heb ik niet gepanikeerd. Meteen ben ik bij mijn coach te rade gegaan en die verzekerde: het komt goed. Daarna heb ik me op Londen geconcentreerd en kon daar de beoogde gouden medailles binnenhalen.”
“Het gevecht met mijn trainingsmaatje Yohan Blake ga ik niet uit de weg. Waarom we niet meer tegen mekaar lopen moet je aan onze manager vragen. Eigenlijk ben ik het daarmee eens. Topatleten of rivalen mogen niet meer dan twee tot drie keer per seizoen tegen mekaar uitkomen. Dan bouw je de spanning op, zowel voor de sportliefhebbers als voor de atleten zelf. Dat stuwt je naar betere prestaties. Op het einde van het seizoen nog tegen elkaar lopen heeft geen zin. Dan kun je je mentaal niet meer opladen voor een strijd op leven of dood.”
“Dat Yohan meer aandacht opeist, vind ik leuk. Daardoor valt er een stuk druk weg voor mij. Dat is leuk, want ik leef graag ‘zen’ en relaxed. Al te vaak ben ik de grote vedette. Op dat vlak is mijn leven wel degelijk veranderd in vergelijking met vorig jaar. Onlangs was ik in Parijs voor een fotoshoot voor Puma. Voor het hotel had zich een enthousiaste menigte verzameld. Welke wereldster zou in dit hotel logeren, vroeg ik me af. Toen ik buitenkwam, bleken ze op mij te wachten. Dat ik op en rond de atletiekpiste alle aandacht opzuig, was ik gewoon. Dit was echter een nieuwe ervaring.”
“Voor volgende seizoenen kan ik me zeker nog opladen. Minstens één seizoen wil ik alles zetten op het lopen van topchrono’s. Ik wil uitzoeken waar mijn grenzen op 200 meter liggen en daar nieuwe scherpere wereldrecords neerzetten. Of ik er daarnaast de 400 meter of het verspringen bijneem, weet ik nog niet. Dat beslis ik samen met mijn team. Na het seizoen en de vakantie gaan we samenzitten en dan stellen we ons nieuwe doelen voor de toekomst. Dat we samen als een team naar duidelijke objectieven toewerken is belangrijk voor me. Glen Mills is daarin veel meer een leidsman en een vaderfiguur dan alleen maar mijn coach.”

Info: www.memorialvandamme.be

Het Diamantmuseum van Brugge

Niet alleen Antwerpen, maar ook Brugge heeft een diamantmuseum. Niet verwonderlijk, want Brugge was destijds nog voor Antwerpen de draaischijf van de internationale diamantwereld.

Het Diamantmuseum Brugge werd geopend op 19 juni 1999. Het museum is sindsdien uitgebreid in verschillende fasen. In 2005 werden de Braziliaanse collectie en het museumonderdeel over synthetische – en industriële diamant geopend.

Tentoonstellingen over diamant

Het museum richt ook regelmatig tentoonstellingen in, die het thema van de diamant verder uitdiepen:
• 2008: “Een Schitterend Verhaal”, de sociale geschiedenis van de diamantslijpers in Brugge en West-Vlaanderen.
• 2009: “Di-Amour”, de geschiedenis van de diamanten ring en diamanten juwelen.

In de loop van 2010 start het Diamond Instituut Brugge, waarbij ‘insider cursussen’ aangeboden zullen worden, die de deelnemers inwijden in de diamantwereld en zijn geheimen.
Permanente collectie

De permanente collectie van het museum toont:
• de geschiedenis van de diamant doorheen de eeuwen, met bijzondere aandacht voor de rol van de diamant in Brugge ten tijde van het hof van Bourgondië (14e – 15e eeuw)
• de belangrijke rol van de luxe-industrie in Brugge – schilderijen, sculpturen, wandtapijten en juwelen – en toont een aantal in Brugge vervaardigde sieraden
• hoe de schaarse diamantvoorraden van de natuur ingenieus en geschikt ontgonnen worden
• de unieke fysische kenmerken van diamant
• de industriële toepassingen van diamant, onmisbaar voor het in stand houden van de moderne maatschappij
• onze robot Boris uit Kiev (Oekraïne) die diamant vervaardigt uit grafiet
• onze ongeëvenaarde collectie van slijpwerktuigen- alle toestellen gebruikt tijdens de laatste decennia in de Vlaamse diamantindustrie
• een verzameling van interessante en historische diamanten en diamanten juwelen

en brengt hierdoor heel het verhaal van de Brugse en Vlaamse diamant.
Diamantlabo
Het Diamantlabo stelt de bezoeker in staat om ‘hands on’ 8 belangrijke eigenschappen van diamant uit te testen: schittering, warmtegeleiding, hardheid, slijpvorm, kleur, diameter, gewicht en helderheid.

Het Diamantlabo is interessant en leuk voor alle leeftijden.
Tijdelijke tentoonstellingen
Het Diamantmuseum Brugge organiseert regelmatig tijdelijke tentoonstellingen, met onderwerpen uit de bredere context rond diamanten.

Momenteel lopen de volgende exposities:

“Een schitterend verhaal”

Leer alles over de geschiedenis van de Belgische diamantsector in Brugge en West-Vlaanderen tijdens de 20ste eeuw: Wie waren de diamantslijpers, waar waren de werkplaatsen gelegen, wat waren de arbeidsomstandigheden, en wat waren de beste jaren van de Belgische diamantsector?
Wat was het ‘zwartwerk’-alarm?
Hoe werden de werknemers betaald, en hoe organiseerden zij zich?

“Di-amour”

Ontdek meer over de geschiedenis van de diamant van de oudheid tot de moderne geschiedenis. En hoe diamant en liefde altijd nauw betrokken geweest zijn. Wie schonk de eerste diamanten verlovingsring, waar en wanneer gebeurde dit? Bewonder van deze ring een bijzonder geslaagde replica uit goud, bezet met diamanten.
Ook krijgt u de gelegenheid om andere verlovingsringen van een aantal bekende persoonlijkheden, zoals Grace Kelly, Elizabeth Taylor, Lady Diana en Catherine Zeta-Jones te aanschouwen.

Bron: www.diamantmuseum.be

Diamant kan geïmiteerd worden met synthetisch moissaniet

Diamant kan geïmiteerd worden met synthetisch moissaniet

Het zogenaamd synthetisch moissaniet is een van die gesteenten waarmee men probeert diamant te simuleren. En met zeker succes. Deze steen is erg duurzaam, bevat de nodige gloed en kan zeker op het eerste gezicht de vergelijking met diamant doorstaan. Slechts kenners zullen het verschil zien.

Siliciumkoolstof

Synthetisch moissaniet (in het Engels vakjargon ook ‘silicon carbide’ of siliciumkoolstof genoemd) heeft eigenschappen die meer gelijken op diamant dan om het even welke andere imitatie. Zelfs de traditionele testen hebben het uiterst moeilijk om beiden van elkaar te onderscheiden.

Dankzij de ruimtevaart

Ook al kwam het pas iets meer dan tien jaar geleden op de markt, toch heeft synthetisch moissaniet al een langere geschiedenis. Zo maakte Edward E. Acheson in 1893 al per ongeluk een siliciumkoolstofverbinding die hij in de kern van een.. meteoriet ontdekte. Hij kreeg er later de Nobelprijs voor. Terecht, want deze verbindingen komen maar zelden in de natuur voor, en slechts een bijzonder klein deel hiervan is voor edelsmeden bruikbaar.
In 1905 kreeg het ontdekte mineraal de naam ‘moissaniet’ mee. Pas in 1995 zou een diamantslijper die toevallig een paar groene kristallen te zien kreeg de gelijkenis met diamant opmerken. Iemand maakte het grapje dat dit kristal erg goed leek op kryptoniet, de enige stof waarmee je Superman kan verslaan…

Geschikt voor juwelen

Dit zette juwelenmakers aan het werk, en in 1997 slaagden er ze al in om voor het eerst synthetisch moissaniet in kleurloze vorm te maken, geschikt voor de fabricatie van juwelen. Amper twee jaar later waren in Europa al de eerste juwelen in synthetisch moissaniet verkrijgbaar.
Synthetisch moissaniet in juwelenkwaliteit wordt gemaakt door een duidelijk afgelijnd synthetisch proces. Siliciumkoolstof wordt gevaporiseerd en gepasseerd door een poreuze grafietbuis, en tenslotte geplaatst op een kristal. Resultaat is een bijzonder hard materiaal, dat ook nog eens tegen extreme temperaturen bestand is. Stenen van dit materiaal stralen een uitzonderlijke schittering uit, zeker als ze in de vorm van een briljant geslepen zijn.

Afgeronde en gedubbelde facetranden

Voor het niet-geoefend oog ziet synthetisch moissaniet er groen-, grijs-, geel- of bruinachtig uit. De dispersie van de lichtstralen verloopt egaal met blauwe en oranje flitsen.
Bij vergroting merken we het dubbelen van de facetranden. Deze zijn duidelijk zichtbaar wanneer we naar de secundaire reflecties in de facetten in het paviljoen kijken. De facetranden zijn doorgaans afgerond.

Toch duidelijke verschillen met diamant

Voor de kenner zijn er toch duidelijk een aantal verschillen met diamant. De stenen in synthetisch moissaniet zijn dubbelbrekend, bij diamant enkelbrekend. Synthetisch moissaniet heeft speciale, naaldvormige inclusies die we niet zien bij natuurlijk diamant. Tenslotte is de hardheid van synthetisch moissaniet in alle richtingen gelijk, wat inhoudt dat de polijstlijnen ook allemaal in dezelfde richting zullen lopen. Diamant wordt in verschillende richtingen gepolijst.