Uitkijken naar valse diamanten

Uitkijken naar valse diamanten

Het is altijd hetzelfde: als er geld mee gemoeid is, bestaat het gevaar van bedrog. Bij diamant is dat spijtig genoeg niet anders. Diamant is het hardste en dus ook kostbaarste gesteente op aarde. Opgelet voor vervalsingen, want dit edelgesteente lokt heel wat bedriegers om hun slag te slaan.

Vaak geïmiteerd

Het is niet te verwonderen dat diamant, omwille van de hoge waarde, de verbeelding prikkelt van wetenschappelijke onderzoekers op zoek naar verbetering. Maar helaas ook van vervalsers die willen proberen om deze edelsteen na te maken en zo op illegale wijze grove winst te maken. Geen enkele kostbaar gesteente werd zo vaak geïmiteerd.

De nepjuwelen van Fredric von Strauss

Al in de 18de eeuw was de Duitser (of Oostenrijker, naargelang de bron) Georges Fredric von Strass actief op dit vlak. Hij ontdekte dat gepolijst glas bedekt met kwik een glans uitstraalde die je met diamant kon vergelijken. Een ontdekking die hij te gelde wist te maken, want zijn ‘juwelen’ werden snel erg populair. Deze nabootsing kan snel ontmaskerd worden, maar ook vandaag wordt ze nog vaak gebruikt (net als glas met lood).
Heel wat stenen kregen de naam van diamant mee om de mensen te misleiden. Deze verkeerde namen zijn strikt verboden, en de stenen lijken dan ook meer op glas dan op diamant.
Soms wordt een steen bedekt met een blauwachtige ‘film’ die helaas na enige tijd of na grondige reiniging weer loskomt. Andere nagemaakte stenen ontwikkelen een dunne laag zirconium of titaniumoxide die kan ontdekt worden door de steen in vloeibaar stikstof te leggen. De buitenlagen zullen dan springen.

YAG (‘yttrium-aluminium-garnet’)

Recente imitaties zijn het resultaat van ruimteonderzoek en minder snel te ontdekken. Zo bijvoorbeeld YAG (‘yttrium-aluminium-garnet’), dertig jaar geleden in Amerika ontdekt bij laserresearch. Het is transparant zoals glas en al vanzelf geladen met elektrostatische elektriciteit. Het werd op de markt geïntroduceerd op verschillende namen, zoals ‘diamonair’ (een naam die in Frankrijk verboden is).
Synthetisch spinel en korund worden vaak gebruikt omdat ze minder duur zijn dan andere synthetische stenen. Ze worden verhandeld in alle kleuren, maar de witte kleur wordt beschouwd als een imitatie van diamant. Ze kunnen gemakkelijk herkend worden omwille van hun gelijkenis met glas, hun schelpvormige structuur en de afwezigheid van kristallisatie.
Kubiek zirconiumoxide is wellicht de meest perfecte van deze simulanten. Het zou eigenlijk synthetisch zirceliet moeten genoemd worden, want het werd in natuurlijke staat in 1937 gevonden door twee Duitse mineralogen dankzij de X-stralen, maar in zulke kleine kristallen dat het feit niet werd opgemerkt. Het werd verder uitgepluist in Rusland, waar wetenschappers er in 1972 er een patent op aanvroegen. Ook in Amerika vroeg men een patent aan. De productie bedroeg in 1980 al 60 miljoen karaat, en die stijgt nog gestaag.

Kubiek zirconiumoxide

Kubiek zirconiumoxide is momenteel de beste substituut voor diamant. Het heeft een hoge dichtheid, wat betekent dat het bij gelijk gewicht een kleinere steen dan diamant geeft.
Omwille van de kleinere hardheid zijn de randen tussen de facetten vaak beschadigd. De smelttemperatuur is erg hoog (2750°C), maar door toevoeging van additieven kan die verlaagd worden. Na samensmelting worden witte, puntige kristallen gevormd die ook kunnen gekleurd worden door additieven. Zachte lakken worden gebruikt om diamant te imiteren en vaak ook nog titanium, ijzer of koper.
Een simpele test om een imitatiediamant te ontdekken: adem er eens op. De damp zal sneller van een echte diamant verdwijnen omwille van haar hogere thermale geleiding. Om zeker te zijn, kan je een instrument gebruiken om deze geleiding te meten.