Luca Brecel, de ongeslepen diamant van de snookersport

Bekijk een FILMPJE over de aankoop en verkoop van diamanten en edelstenen

Luca Brecel, de ongeslepen diamant van de snookersport (foto Benutzer:Bill da Flute)

Onthoud de naam voor zover je hem nog niet kent: Luca Brecel. Amper zeventien is hij, maar nu al bekend in de snookerwereld. Tot voor kort een bijna exclusief domein, maar nu speelt er dus ook een nog jonge Belg mee voor de prijzen. Hoelang zal het duren voor Luca met al het goud van de wereld behangen wordt?

Ongepolijste diamant

Luca is al enkele jaren een absoluut toptalent bij de jeugd, maar om nu ook maar meteen mee te dingen naar de prijzen bij de grote jongens is toch nog wel een stap verder zetten. Iedereen noemde hem al een ruwe diamant, maar zoals u weet moeten diamanten geslepen worden om er schitterende briljanten van te maken en dat is nu bij Luca volop het geval.

Wereldkampioenschap

Dat Luca door de kwalificaties voor het wereldkampioenschap snooker raakte was voor sommigen wellicht een verrassing. Pas zeventien en meteen de jongste deelnemer aan dat WK: de Britten zijn niet spaarzaam met hun lof en dat doen ze maar zelden.

Edelstenen en juwelen

Om het even in zijn context te schetsen: snooker is in de anglofiele wereld een absolute topsport met miljoenen beoefenaars en nog veel meer kijkers, goed voor heel veel centen en vedetten die zich graag tot ware sterren ontpoppen. Geflankeerd door de mooiste babes poseren ze graag met de mooiste juwelen en sieraden, behangen met goud, zilver, diamanten en andere edelstenen.

Nuchtere Luca

Zal Luca, van wie gezegd wordt dat hij autist is en die door zijn ouders van de buitenwereld wordt afgeschermd, in dit milieu overeind blijven? We hebben er goede hoop op, want deze pientere knaap lijkt zich door niets of niemand uit het lood te laten slaan. Een nuchtere Limburgse knul, die komt niet onder de indruk van alle camera’s van de wereld en hij doet gewoon waar hij het beste in is, namelijk heel goed snooker spelen en zich verder van alles zo weinig mogelijk aan te trekken. Luca, die komt er wel…

Diamantje of niet?

Een leuk detail en ik weet niet zeker of ik het goed gezien heb: voor zijn eerste (en voorlopig ook laatste) wedstrijd op het wereldkampioenschap in Sheffield droeg Luca nog een diamantje in het linkeroor, maar als we nu goed kijken naar de beelden van die match is het verdwenen. Vond Luca (of zijn nieuwe vriendinnetje) het er net over?

Stefaan Van Laere

De prijs van diamanten wordt bepaald door de 4 c’s

Na de bewerking houden we een steen over met een uitzonderlijke schittering en kleurenspel die op verschillende criteria worden beoordeeld om tot een prijs van de diamant te bekomen. De kwaliteit en waarde van de diamant wordt bepaald door de befaamde 4 C’s, die voor alle diamantairs en diamantliefhebbers een leidraad zijn.

Cut (slijpsel)
Al in de 15e eeuw was het bekend dat een diamant op een bepaalde manier geslepen kon worden om het zijn “vuur” en “glans”te geven. Geleidelijk aan slaagden de diamantairs er in om meer facetten (vlakjes) op de steen te slijpen.

Rond 1700 lukte het om het briljant slijpsel te ontwikkelen. De basis was een kussenvormige steen met 58 facetten, waarbij geleidelijk aan het 58ste facet, het “collet” oftewel de punt aan de onderkant van de steen, verdween. Begin 20ste eeuw was het de wereldberoemd geworden slijper Tolkowsky die de mathematische verhoudingen bepaalde om het hem mogelijk te maken het maximum aan vuur en glans, het “leven”, uit de steen te halen.

Hierbij worden 57 facetten of vlakjes op de steen geslepen, ieder met eigen naam en proportie, zodanig dat wanneer er licht door het bovenste grote vlak (de Tafel) in de steen valt het door weerkaatsing langs de facetten weer uitstraalt.

Behalve de juiste proporties moet een ‘briljant’ ook beschikken over de juiste afwerkinggraad, de “finish Grade”. Deze meet elke afwijking ten opzichte van een strikte symmetrie en uitgedrukt wordt in Very Good, Good en Poor, (zeer goed, goed en slecht). Buiten de slijpvorm briljant bestaan er nog veel andere vormen en worden er nog steeds nieuwe slijpwijzen geïntroduceerd.

Onder de ‘cut’ wordt het maaksel van de steen verstaan. De vorm waarin de steen geslepen wordt is een onderdeel hiervan. Het maaksel heeft betrekking op de kwaliteit van het slijpen en de verhoudingen van de slijpvorm. De essentie ligt in de juiste verhoudingen en de verfijning van de geslepen steen. Onder de verhoudingen verstaan we de hoogte van de kroon, de kroonhoek, de diepte van de paviljoenzijde, de tafelspiegeling, de verhouding van de rondist ten opzichte van de totale diepte van de steen. De verfijning verwijst naar de precieze afwerking van het totale maaksel.

Al deze factoren hebben een onmiddellijke invloed op het spel van het licht in de steen. Het maaksel is mensenwerk in tegenstelling tot de zuiverheid, kleur en ten dele het gewicht. Ze is dan ook een grote prijsbepalende factor in de vier C’s. Een steen met een mooi rond gewicht, loepzuiver en de hoogste kleur in een briljante slijpvorm lijkt een topsteen. Maar als de steen te diep geslepen (spijker) of te ondiep (visoog) is, dan blijft het lichtspel in de steen doods en heeft de steen een geringere waarde. Een visoog is moeilijk te zien in een diamanten juweel.

Het maaksel is dus van kapitaal belang omdat het uiteindelijk het belangrijkste in de steen tot uiting laat komen: de schittering en het kleurenspel in volle glorie.

Carat (karaat)
Het gewicht van diamant wordt uitgedrukt in karaat.
1 karaat = 0,20 gram.

In het verre verleden was het niet mogelijk om heel kleine en lichte kristallen te wegen, zoals allerlei mooi gekleurde edelstenen en natuurlijk ook het mysterieuze diamant. Maar in de oude tijden was het al bekend dat de gedroogde zaadjes van de Johannesbroodboom (Carub) een zeer constant gewicht hadden van, zoals later berekend werd, 0,2 gram, en uitermate geschikt waren om kleine edelstenen te wegen. Zo werd carub de standaard voor de weging. Het huidige woord Karaat stamt af van Carub, en werd de benaming voor het wegen van edelstenen.

In het begin van de 20ste eeuw werd dit gewicht van 0,2 gram gestandaardiseerd in het metrieke stelsel. 1 karaat werd 0,2 gram en onderverdeeld in 100 punten van 0,002 gram. Een diamant van bijvoorbeeld 1,25 karaat gewicht noemt men een steen van 1 karaat en 25 punten. Het karaat is een eenheid van gewicht en moet niet verward worden met het karaat van edelmetaal. Dit karaat is een verhoudingsgetal voor het mengen van edelmetaal met andere metalen, 14, 18, 22, 24.

24 karaat is zuiver goud, bij de lagere getallen zijn andere metalen toegevoegd in een vaste verhouding, resulterend in het gehalte. Voor het wegen van diamant gebruikt men elektronische weegschalen met een precisie van 1/100.000 gram. Diamantprijzen worden berekend door het exacte gewicht van de steen met de karaatprijs te vermenigvuldigen.

Clarity (zuiverheid)
Elke diamant bevat in meerdere of mindere mate insluitsels of onzuiverheden die zich zowel in de materie als ook aan het geslepen oppervlak kunnen bevinden. Door de vorming van diamant onder enorme druk en hitte, zijn stenen zonder insluitsels zeldzaam.

De zuiverheid van een diamant wordt bepaald door het aantal, de grootte, de helderheid en de plaats van de insluitsels en de onzuiverheden aan het geslepen oppervlak van de steen.
Aan de insluitsels kan men de diamant herkennen, het is als het ware de vingerafdruk van de steen.
Wanneer de geoefende diamantair met een vergrootglas met 10x vergroting geen insluitsels kan ontdekken, dan noemt hij de steen loepzuiver.

Grotere en duurdere geslepen diamanten worden meestal geleverd met een door een onafhankelijk laboratorium opgemaakt technisch rapport, waarin alle bijzonderheden van de steen uitgebreid worden uiteengezet.

De steen kan zowel in- als uitwendig kenmerken vertonen. De inwendige bestaan veelal uit resten koolstof die niet geheel uitgekristalliseerd zijn, of gletsen (inwendige scheuren). Ze komen in allerlei vormen voor maar ook in diverse gradaties van intensiteit.

Groeilijnen laten de opbouw van de ruwe steen zien. Ook zijn er uitwendige kenmerken zoals “Baard” die overblijft wanneer de steen te hard gesneden is. Ook kan er “Nijf” achterblijven wanneer de steen zuinig gesneden is. Beide kenmerken zijn op de rondist te zien. Al deze kenmerken bepalen de zuiverheid van de steen die in verschillende categorieën wordt ingedeeld: Flawless, VVS1, VVS2, VS1, VS2, SI, Pique 1, Pique 2, Pique 3. De beoordeling of taxatie hiervan gebeurt door het geoefende oog van de diamantair of in laboratoria met de microscoop.

CLARITY (zuiverheid)

VERKLARING

DEFINITIE

IF Internally Flawless Insluitsels zijn niet zichtbaar voor het geoefende oog wanneer gezocht wordt met een vergrootglas dat 10 x vergroot
VVS 1 Very Very small Included 1 Insluitsels zijn zeer, zeer moeilijk te zien met een vergrootglas dat 10 x vergroot
VVS 2 Very Very Small Included 2 Insluitsels zijn zeer moeilijk te zien met een vergrootglas dat 10 x vergroot
VS 1 Very Small Included 1 Zeer kleine insluitsels, erg moeilijk te zien met een vergrootglas dat 10 x vergroot
VS 2 Very Small Included 2 Zeer kleine insluitsels, moeilijk te zien met een vergrootglas dat 10 x vergroot
SI 1 slightly included 1 Zichtbare insluitsels, gemakkelijk te zien met een vergrootglas dat 10 vergroot
SI 2 slightly included 2 Zichtbare insluitsels, erg gemakkelijk te zien met een vergrootglas dat 10 x vergroot
P 1 Piqué 1 Insluitsels moeilijk te zien met het blote oog, schittering van de steen nog goed
P 2 Piqué 2 Insluitsels te zien met het blote oog, schittering van de steen minder goed
P 3 Piqué 3 Insluitsels gemakkelijk zichtbaar met het blote oog, duidelijk mindere schittering van de steen

Colour (kleur)
De meeste diamanten lijken ogenschijnlijk kleurloos, maar in realiteit hebben ze allemaal wel een of andere tint. Een echt kleurloze diamant is zeer zeldzaam en dus bijzonder duur. Over het algemeen vinden mensen kleurloze diamanten de mooiste. Maar er zijn vele mooie gekleurde diamanten zoals de groene diamant, rode diamant, blauwe diamant, roze diamant of ambergele diamant. Diamanten met zeer bijzondere kleuren zoals bijvoorbeeld blauw (De Hope-diamant),

groen, intens geel, oranje enzoverder zijn uiterst zeldzaam en kostbaar. Om de zeer kleine kleurverschillen in diamant te bepalen, maakt de diamantwereld gebruik van internationaal geaccepteerde normen.
De kleurloze diamant laat de prismawerking het best tot zijn recht komen, waarbij, door de hoge kleurschifting (dispersie), het licht ontleed in de kleuren van de regenboog als het ware versterkt uit de steen terugkomt.

Voor het bepalen van de kleuren beschikt de expert over diverse kleurschalen die door de eerder genoemde laboratoria werden vastgesteld. Ter vergelijking worden “Masterstones” gebruikt, diamanten waarvan de kleur op wetenschappelijke wijze is vastgesteld. De masterstones bestaan uit een door verschillende vooraanstaande diamantairs beoordeelde set stenen met verschillende kleuren in de hoogste graden, die als een standaard wordt beschouwd. De beoordeling gebeurt meestal visueel.
Ook is het mogelijk om de kleur langs elektronische weg, via ingewikkelde apparatuur, te meten onder laboratoriumcondities.

Diamanten zorgen voor vertraging van het licht en versterken van de helderheid

Vertraging van het licht

Voor de edelsmid is de diamant een uitgelezen materiaal. De hardheid zorgt uiteraard voor duurzaamheid, maar vergt anderzijds het nodige vakmanschap om de diamant naar je hand te zetten. Diamanten schitteren als geen ander. Ze buigen het licht op een speciale manier om, en ook hier hangt het af van het talent van de edelsmid om de diamant optimaal te snijden.

Hij moet dan ook grote kennis van het licht hebben en weten hoe de lichtstralen binnen de diamant zelf in fascinerende regenbogen en reflecties kunnen uiteenvallen.

Diamant is een zodanig dicht materiaal dat het binnenvallend licht aan minder dan de helft van de normale snelheid toont. Dit  uniek vertragend effect zorgt net voor die ongelooflijke sprankeling die vele meisjes en dames aan het dromen brengt…

Door de lichtinval en de lichtbreking binnen het diamant slijpsel ontstaat die ongeëvenaarde schittering, het kleurenspel (“vuur” genoemd) en de flonkering, die de diamant zo bijzonder maakt. Diamantslijpers hebben door de jaren heen steeds verder gezocht naar een slijpvorm die de grootste schittering en het meeste vuur aan de diamant geeft, dit in combinatie met het minste gewichtsverlies. Het resultaat werd de “ronde briljantvorm”, die tegenwoordig van alle slijpvormen het meeste wordt toegepast.

In deze fraaie slijpvorm krijgt de steen maar liefst 57 facette.! “Briljant” duidt dus op de slijpvorm, “diamant” op de grondstof. Als men spreekt van “een briljant”, dan wordt een diamant die in briljantvorm is geslepen bedoeld.

Helderheid versterking

In de diamantindustrie is het gebruikelijk om ruwe diamanten kunstmatig mooier te maken. Voorbeelden hiervan zijn de verschillende slijpprocessen om de vorm van de diamant te optimaliseren voor reflectie en schoonheid.

De laatste jaren is er een enorme evolutie geweest in de technologieën om de schoonheid van diamanten te verbeteren. Een van deze technologieën gebruikt een combinatie van hoge druk en temperatuur, om via volumediffusie de helderheid van een diamant permanent te verbeteren. Door het toepassen van deze processen kunnen consumenten diamanten kopen met een hogere kwaliteit en een lagere diamant kostprijs.

Deze diamanten worden ook wel HV-diamanten (helderheid versterkte diamanten) genoemd.
Voor het helderheidversterkingsproces gebruikt men natuurlijke diamanten. Tijdens de bewerking, die plaatsvindt onder hoge druk en temperatuur, wordt een interne film aangebracht in de diamant. Deze film zorgt ervoor dat een veer of ander insluitsel optisch onzichtbaar wordt.

Omdat het proces de film in de diamant aanbrengt is deze behandeling permanent. De film is van een dusdanig microscopische grootte dat het gewicht van de diamant niet wijzigt. De film verbetert alleen de helderheid van de diamant. Alle andere karakteristieken worden niet veranderd.

De historische tijdlijn van diamant

15 miljard jaar geleden
Big Bang, schepping van het universum

4-5 miljard jaar geleden
Schepping van de aarde

3-4 miljard jaar geleden
Ontstaan van de eerste diamanten in de aardmantel (huidige Canada)

3 miljard jaar geleden
Ontstaan van de eerste diamanten in huidige Zuid-Afrika

1 miljard jaar geleden
Vorming van de zogenaamde ‘Kimberlite pipes’

90 miljoen jaar geleden
Uitbarsting van de ‘Kimberlite pipes

800 voor Christus
De eerste diamanten worden ontdekt in India. Dit land zou lange tijd de enige bron van diamanten blijven.

320-396 voor Christus
Eerste verwijzing naar diamanten in het Sanskriet manuscript Arthasastra

327 voor Christus
Alexander de Grote brengt de eerste diamanten van India naar Europa. Volgens de legende sliep hij elke avond in met een handvol diamanten onder zijn kussen.

100
Plinius de Oudere schrijft uitgebreid over de geschiedenis van de diamant.

3de eeuw
Diamanten worden uit China ingevoerd.

868
De boeddhistische tekst Diamant Sutra is het eerste gedrukte boek over diamanten.

1074
De creatie van een van de eerste voorbeelden van  diamanten juwelen, de kroon van een Hongaarse koningin.

1330
De uitvinding van het slijpen van diamant in Venetië, later uitgeweken naar Brugge en Parijs.

1447
De eerste diamantbewerking in Antwerpen.

1477
Aartshertog Maximiliaan van Oostenrijk geeft een diamanten ring aan Maria van Bourgondië.

16de-17de eeuw
De Indische diamantproductie bereikt een historisch hoogtepunt.

1725
De ontdekking van diamant in Brazilië.

1867
Diamantvondsten in Zuid-Afrika.

1871
De ‘diamant rush’ start in Kimberley. Begin van het moderne diamanttijdperk.

1888
Oprichting van De Beers.

1905
Vondst van de Cullinan, de grootste diamant ter wereld in Zuid-Afrika (3.106 karaat)

1908 en 1912
Diamantvondst in Namibië, Kongo en Angola.

1930 en 1940
Diamantvondst in Sierra Leone en Tanzanië.

1948
Tel Aviv opent een diamantcentrum. Creatie van de slogan ‘A diamond is forever’.

1955
De USSR begint diamanten te delven in Siberië.

1978
Voor het eerst wordt diamant gebruikt in een ruimtetuig.

1979
Diamantvondst in Australië.

1998
Embargo op diamanthandel door rebellen in Angola.

Zoals uit de tijdslijn afleiden valt, is de ontwikkeling van de handel in diamant een proces van lange adem. Tot de late 19de eeuw waren slechts twee diamantbronnen bekend: eerst India, later ook Brazilië. Niet te verwonderen dat diamanten slechts vanaf de 17de eeuw deel begonnen uit te maken van ons diamanten juwelen patrimonium.

De laatste twintig jaar is de kennis van de diamant er sterk op vooruitgegaan. Zo ontdekten wetenschappers dat diamant niet alleen in de diepste lagen van de aarde gemaakt wordt. Carbon, het materiaal waaruit diamant gemaakt wordt, is een van de bouwstenen van ons universum. Zo worden diamanten ook teruggevonden in de diepe ruimte en in neervallend materiaal op aarde zoals meteorieten. Zo bijvoorbeeld in de meteoriet die in 1981 in Antarctica neerstortte.

Ook ontdekten astronomen tot hun verbazing een diamanten ster met een diameter van bijna 4.000 km in het stelsel Centaurus. Voor je van plan bent een ruimtetuig te bemannen om deze ster te gaan ontginnen: ze bevindt zich helaas ruim 50 miljoen lichtjaren van de aarde…

Wetenschappers zijn er overigens van overtuigd dat het ‘droevige’ lot van onze eigen zon is om te eindigen als een diamanten ster. Dit zal nog zeker 5 miljard jaar duren, en dan zal de zon langzaam een witte dwerg worden. Nog twee miljard jaar verder, en het carbonhart van de zon wordt omgevormd in diamant waarop deze ster zal uiteenvallen. Een uniek spektakel waarvoor je nu best al plaatsen op de eerste rij reserveert…

Fysieke eigenschappen en de bewerking van Diamanten

Carbonkristal

Diamant (Oudgrieks: αδάμας of adamas, “onverslaanbaar”) is een van de vier natuurlijke verschijningsvormen van koolstof (de meest voorkomende is grafiet).

Diamant is de hardste natuurlijke substantie, en ook een van de oudste. De diamant waar we nu van spreken werd meer dan drie miljoen jaar geleden gevormd 150 km of dieper in de aardmantel. Strikt genomen gaat het om carbonkristallen, gecreëerd onder extreme hitte (meer dan 10.000°C) en extreme druk.
Diamantenlagen liggen behoorlijk diep in de aard en werden door de tijden heen naar boven gestuwd door allerlei geologische fenomenen, zoals aardbevingen, inslagen van meteorieten, het schuiven van de continenten, …

Dit ‘transport’ gebeurde in ertslagen, bekend als kimberliet of lamproiet.

Niet alle kimberliet bevat diamant. We vinden enkel concentraties terug op specifieke plaatsen in de wereld, die in de loop van de geschiedenis een gegeerde status kregen en tot diamantmijnen uitgroeiden.
Kimberlietlagen zijn vaak veel ouder dan de diamant die er later in terechtkomt. Volgens De Beers, een van de grootste diamantproducenten ter wereld, bestaan de kimberlietlagen in Kemberley zowat 90 miljoen jaar, maar bevatten ze diamanten die al meer dan 3 miljard jaar oud zijn.

Bewerking van Diamant

Ruwe diamanten worden bewerkt om hun schoonheid tot een hoogtepunt te brengen. Door de unieke eigenschappen van diamant wordt zowat 75% van alle vondsten toegepast in de industrie. Diamanten hebben meerdere toepassingsgebieden. De natuurlijke hardheid van dit materiaal komt in de industrie goed van pas. Industriële diamanten, zoals carbonado, zijn van groot belang voor zowel werktuigen (drilboren, snijdgereedschap) als de juwelenmakerij.

Naast de hardheid zijn ook de thermische geleidbaarheid en de elektrische weerstand van diamant bijzonder hoog. Deze combinatie maakt dat diamant gebruikt kan worden in elektronische schakelingen om warmte af te voeren.

De overige 25% wordt zorgvuldig uitgezocht om er diamanten sieraden en edelstenen mee te maken. Hierbij is rol van de diamantbewerker van primordiaal belang. In de loop der eeuwen zijn specifieke technieken ontwikkeld om de schoonheid van de diamant volledig tot haar recht te laten komen. De kunst van het slijpen wordt traditioneel beoefend in Antwerpen, New York, Tel Aviv, Amsterdam en Bombay.

Het is de slijper die zal bepalen welke vorm de steen zal krijgen om haar schoonheid zo volledig mogelijk prijs te geven. Een diamant heeft – als geen andere edelsteen – de gave om licht het mooiste op te vangen en te weerkaatsen.